Wat is eigenlijk het verschil tussen Vlaanderen, het graafschap Vlaandere, Frans-Vlaanderen, Romaans-Vlaanderen en Waals-Vlaanderen?

Antwoord

Vlaanderen = het huidige gewest Vlaanderen, in België. Het omvat de provincies West- en Oost-Vlaanderen, Antwerpen, Vlaams-Brabant en Limburg.

Graafschap Vlaanderen = het middeleeuwse graafschap, dat grofweg overeenkomt met de huidige Belgische provincies West- en Oost-Vlaanderen, Zeeuws-Vlaanderen (het Nederlandse grondgebied op de linkeroever van de Schelde) en het gebied tussen Duinkerke-Rijsel-Douai (grofweg het Franse département du Nord).

Frans-Vlaanderen = het grondgebied van het vroegere graafschap Vlaanderen dat nu in Frankrijk ligt. Aangezien de zuidgrens van het graafschap Vlaanderen doorheen de eeuwen opschoof en terugweek, is de territoriale invulling van Frans-Vlaanderen soms verschillend. Soms wordt Frans-Vlaanderen begrepen tot aan de rivier de Aa, maar soms ook tot aan de rivier de Canche.

Naast die historisch-territoriale invulling, is er ook een taalkundige invulling van Frans-Vlaanderen. Het wordt dan begrepen als het gebied in Noord-Frankrijk waar het Frans-Vlaamse dialect wordt gesproken (heel nauw verwant aan het Westvlaams) en Nederlands de cultuurtaal was/is. Dit gebied valt ongeveer samen met de westelijke helft van het département du Nord met stadjes als Bergues/Sint-Winoksbergen, Kassel, Hazebroek en Belle.

Nog volgens de taalkundige invulling slaat Romaans-Vlaanderen op het gebied van het vroegere graafschap Vlaanderen dat van oudsher Romaanstalig is. Het is de streek van de steden Rijsel en Douai, waar Picardisch werd gesproken. Soms wordt voor dit gebied de term Waals-Vlaanderen gebruikt, maar die naam is misleidend. Er werd immers geen Waals gesproken, maar Picardisch (ook in Doornik trouwens).