Hoe berekenden de Joden het beginjaar -3761 van hun kalender?

Antwoord

Er zijn in de Joodse cultuur heel veel verschillende startpunten genomen voor een jaartelling, heel vaak het begin van de regeerperiode van een koning, de start van een dynastie of de Babylonische ballingschap. Vergelijk het met de Romeinen, die ook telden vanaf de mythische stichting van Rome (Ab Urbe Condita). De meestgebruikte jaartelling in de periode 200 v.Chr-600 n.Chr. was de Seleucidische jaartelling, die rond 312-311 v. Chr. een startpunt legde bij de stichting van de Seleucidische (Babylonische dynastie). Die telling wordt o.a. in 1 Makkabeeën gebruikt. Jemenitische Joden gebruikten die Seleucidische telling nog in de 20ste eeuw.

De telling waar u naar verwijst, noemen we de Anno Mundi-jaartelling, geteld 'vanaf de schepping'. In 1178 n.Chr. schreef Maimonides in zijn Mishneh Torah hoe hij door gebruikt te maken van oude geschriften, het moment van de schepping van de wereld had berekend (overigens viel de schepping in de laatste week van dat jaar 1). Tegelijk gaf hij ook richtlijnen om de kalender preciezer te maken. Maimonides' kalendersysteem en Anno Mundi-startpunt werden sindsdien als Joodse jaartelling gebruikt. Maimonides was nochtans niet de eerste schriftgeleerde die probeerde om het jaartal van de schepping te berekenen. De Seder Olam Rabba uit 160 n.Chr. van rabbi Jose ben Halafta was één lange chronologische opsomming die uitkwam op 3761 v. Chr. als startpunt. En de Byzantijnse kalender, die gebruik maakte van de Septuagint-versie van het boek Genesis, kwam uit op 5509 v. Chr., 1732 jaar vroeger...