Wat was het dat Hitler haatte bij de joden?

Antwoord

Beste Amir Zaki,

 "De Joden" (en eigenlijk mogen we daar niet zo over één groep spreken) zijn al sinds de middeleeuwen een groep die in het vizier ligt van de Katholieke Kerk, officieel omwille van religieuze redenen: de dood van Christus. Maar er zijn twee redenen die waarschijnlijk belangrijker waren. 

Ten eerste waren mensen van joodse afkomst "vreemden". Ze zagen er een beetje anders uit, en er speelde voor een stuk ook mee dat ze nomadisch waren. De boeren en stedelingen wantrouwden met andere woorden niet-westerse mensen en was er een grote xenofobie (angst voor het onbekende), net zoals nu ten opzichte van migranten of mensen met een migratieachtergrond. Gek genoeg werden alle mensen van vreemde afkomst dikwijls onder één noemer 'Egyptenaren' genoemd, ook weer omwille van Bijbelse redenen.

Ten tweede waren heel wat Joden in de middeleeuwen handelaars die de contacten legden tussen de Arabische wereld en Europa. Als handelaars waren zij ook mensen die geld konden lenen. Als je veel geld had geleend bij een joodse handelaar en je kon het niet terugbetalen, dan was het heel gemakkelijk om die vreemdelingenhaat op te roepen en de Joodse handelaar te laten vervolgen of weg te jagen zodat je niet terug moest betalen. De twee samen zorgden soms voor verschrikkelijke vervolgingen waarbij alle mensen van Joodse afkomst in een bepaalde stad vermoord werden: kind, man of vrouw.

Hoewel dit in se iets middeleeuws was, is de algemene vreemdelingenhaat tegenover en het neerkijken op Joodse mensen blijven doorleven tot minstens de 19e eeuw. In de 19e eeuw kregen we nieuwe theorieën, vanuit de archeologie ook, die stelden dat het Westen cultureel superieur was. Alle cultuur ging terug op Griekenland en Rome en alle anderen waren inferieur. Zo werd het racisme in het westen versterkt. Je moet maar eens kijken naar hoe niet-Europeanen in de 19e-eeuwse schoolboeken worden afgebeeld en naar het gedrag van de Europese kolonisten in Afrika, om maar iets te zeggen. Racisme was vrij algemeen aanvaard. Dat er nu racisme bestaat, is omdat het cultureel vrij diep geworteld is, wat uiteraard niets goedpraat.

Hitler is op deze manier opgevoed, niet noodzakelijk door zijn ouders maar door de algemene culturele sfeer toen. Nu, heel erg belangrijk was de Eerste Wereldoorlog, die door Duitsland verloren is. Na het verlies bleef Duitsland in grote armoede achter, deels ook omdat de overwinnaars Duitsland plunderden. De middenklasse van Duitsland kwam in armoede terecht en er waren zondebokken nodig. Net als het Vlaams Belang nu, zocht de nazipartij zondebokken bij de vreemdelingen, en legde bij hen alle problemen. Men jutte elkaar op. Die vreemdelingen op dat moment waren historisch en cultureel bepaald 'de Joden'. Het ging er dus niet om wat Hitler persoonlijk voelde, maar wel om het feit dat men verkiezingen kon winnen door het anti-vreemdelingengevoel bij de mensen te bespelen en de Joden als slachtoffer met de vinger te wijzen, omdat ze inferieur beschouwd werden. Er werden toen allerlei leugens en verzinsels verspreid over 'de Joden' die natuurlijk te gek voor woorden waren. Het mechanisme was vergelijkbaar met de vreemdelingenhaat van het Vlaams Blok in de jaren '90 en nu, waarbij ook een hele groep met een etnisch profiel bestempeld werd als één geheel van problemen. Typisch en eigen aan die bewegingen is ook dat men groepen in hun geheel gaat beschouwen, bijna personaliseren, hoewel je dat natuurlijk niet kan doen. Er bestaat nu eenmaal niet zoiets als dé Marokkanen die allemaal hetzelfde doen of zeggen, of dé Belgen, en zo was het ook onzin om een groep 'Joden' als geheel te duiden en te bestempelen. Heel wat mensen met een Joodse culturele achtergrond waren inmiddels ook al eeuwen perfect geïntegreerd in de Europese wereld, en toch werden ze als één groep als 'anders' geklasseerd en zo het slachtoffer van zondebok-mechanismen tot en met massamoord.

Is dit een antwoord op je vraag?

beste groet Prof. Tys, VUB

http://www.cicb.be/