Hoe verklaren monotheïstische (en ook andere) geloofsovertuigingen het bestaan van het kwaad?

patrick, 57 jaar
7 mei 2008

Als een almachtige schepper alles geschapen heeft, is hij logischerwijze ook de schepper van het kwaad?

Antwoord

Het probleem van het bestaan van het kwaad in relatie tot God noemen we theodicee. Het probleem treedt alleen daar op, waar men zich de goden voorstelt als ethisch handelende personen. In polytheïstische systemen zien wij daarentegen goden die bedriegen, stelen, verkrachten, moorden en liegen. In monotheïstische godsdiensten echter is er maar één God, die zich kenmerkt door het eisen van een ethisch verantwoord handelen van de kant van zijn gelovigen. Maar als de gelovigen geen kwaad mogen doen, zou men toch mogen verwachten dat God uitsluitend goed is. Aan de andere kant geldt deze God ook als schepper van alles, dus niet alleen van het goede, maar ook van het kwade. Maar als God het kwade heeft geschapen, hoe kan Hij dan goed zijn?

In een dualistische godsdienst als de Oud-Perzische is het probleem oplosbaar: een god van het goede wordt onderscheiden van een god van het kwade. Waarschijnlijk onder Perzische invloed heeft het jodendom, maar vooral het christendom, de figuur van de Duivel ontwikkeld. Satan is van oorsprong een dienaar van God (vergelijk het Bijbelboek Job), maar krijgt steeds meer een zelfstandig karakter als tegenstander van God.  Men balanceert dus tussen het idee dat de Duivel ook een schepsel Gods is en de overtuiging dat de Duivel een kwade tegenkracht is die de mensen tot kwaad wil verleiden. In het rabbijnse jodendom zien wij een meer psychologische benadering van het kwaad in de mens. De mens heeft van God een goede en een slechte inborst tegelijk gekregen, maar door de slechte aandrift op een goede manier te leren gebruiken kan de mens juist het kwaad aanwenden om goede dingen te doen. Bijvoorbeeld jaloezie: dit kan heel slecht uitwerken, maar jaloezie kan er ook toe leiden dat men beter wil presteren dan een ander. Als de jaloezie voor het goede wordt ingezet, kan het een kracht zijn voor een mens om meer goed te doen dan een ander. Zo bekeken is het kwaad wel van God afkomstig, maar dient het ertoe om te worden gesublimeerd tot iets goeds.

Er is over dit onderwerp natuurlijk veel meer te zeggen. U zou het volgende boek kunnen lezen:
Rob Wiche (red.), Des duivels: Het kwaad in religieuze en spirituele tradities, Leuven, Acco, 2005.

Ik heb hierin ook een stukje geschreven: ‘Het kwaad in de Hebreeuwse Bijbel’.

Succes ermee!

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Zoek andere vragen

© 2008-2026
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door Eos wetenschap. Voor vragen over het platform kan je terecht bij ikhebeenvraag@eos.be