Bestaat er een 5-dimensionale relatief statische tijdsdimensie, oftewel de oerknalsupertijd?

simon, 43 jaar
25 maart 2026

Ik vond het een geniale gedachte, maar zou het niet kunnen dat er samen met de oerknal een soort oppertijd ontstaan is die relatief tot uw positie in de ruimte trager loopt? Waar je je ook bevindt als beschaving t.o.v. ons, is voor iedereen het heelal even oud; iedereen ervaart dus dezelfde supertijd, namelijk ongeveer 14 miljard jaar. Maar als we diep kijken zien we samen gevormde sterrenstelsels, hele zware zwarte gaten, ... stel nu dat vanuit ons perspectief de tijd trager loopt doorheen de expansie als naar waar we aan het kijken zijn, dan zou relatief voor ons de supertijd daar sneller lopen en dus veel meer gebeuren op kortere tijd (voor ons), stel dat je in die positie zit ,ver weg, ervaar je hetzelfde als wij en zien zij ons relatief sneller vormen? De constante is voor iedereen dat het heelal 14miljard jaar oud is, dan heb je ook geen donkere energie nodig om de versnelling te verklaren, vanuit ons perspectief gaat de tijd gewoon trager wat de illusie geeft dat het ver weg sneller uitdijt. Een soort ballon met een elastisch netje van tijd waar uit welke positie je ook kijkt je altijd vanuit de teut in die diepte kijkt. De ruitjes aan de teut worden groter maar minder snel dan de ruitjes op het einde van de ballon? kan het zijn dat de supertijd is beginnen vertragen sinds het ontstaan? Geniaal toch?

Antwoord

Beste Simon,

Ik beantwoord jouw vraag vanuit het standpunt van de wiskundige natuurkunde. 

Het lijkt dat je het concept "conforme tijd"  beschrijft in tegenstelling tot de "kosmische tijd". 

De kosmische tijd is de gewone tijd zoals iedereen deze ervaart.  Dat betekent zoals iemand die meereist met de expansie van het heelal. In de wiskundige natuurkunde gebruikt men de 4-D ruimte-tijd vectorruimte of de zogenaamde Minkowski vectorruimte. Dat is een "vlakke" vectorruimte zonder kromming. Deze is geschikt voor de speciale relativiteit maar niet voor de relativiteit noch voor de kosmologie. 

De uitbreiding van de Minkowski ruimte-tijd vectorruimte is de Friedmann-Lemaître-Robertson-Walker (of kortweg FLRW) vectorruimte. Dit is terug een metrische ruimte maar de afstand tussen twee punten wordt met een andere metrische tensor beschreven. De nieuwe metriek laat toe om rekening te houden met zowel de kromming (zwaartekracht) alsook met het heelal dat uitdijt. 

De metrische FLRW tensor, die de kosmische tijd beschrijft, is ds² = −c²dt² + a(t)² [dr² + r²dΩ²] waar hierin de schaalfactor a(t) zich bevindt. Die beschrijft hoe het heelal uitdijt. De tijd t loopt gewoon door, maar de ruimtelijke afstanden groeien mee met a(t). Op die manier kan je beschrijven dat over de tijd de afstand tussen twee punten in het heelal toch als een functie van a(t) verandert.

De conforme tijd normaliseert in zekere zin de expansie van het heelal: dt* = dt / a(t). Deze aanpassing houdt in dat de conforme tijd trager loopt naarmate het heelal groter wordt (want a(t) groeit). De metrische tensor wordt nu: ds² = a(t*)² [−c²dt*² + dr² + r²dΩ²]

De wijze waarop de ruimte-tijd vectorruimte wordt beschreven is een verandering van coördinaten naar wat men de conforme coördinaten heet. De beschrijving van de natuurkunde wordt eenvoudiger maar is niet anders dan bij de FLRW vectorruimte. De voordelen zijn louter wiskundig:

(1) De ruimte-tijd is lokaal wel een platte Minkowski-ruimte. 

(2) De deeltjeshorizon (hoe ver kon licht ooit reizen) is in conforme tijd wiskundig eenvoudiger.

(3) Moeilijkere kwantumeffecten zijn wiskundig eenvoudiger in conforme coördinaten zoals Hawking-straling

Maar opgelet: Het is geen 5-de dimensie! Daar maak je een over-interpretatie. Het is een hertransformatie van de de klassieke tijdsdimensie of 4-de dimensie.

Vriendelijke groeten,

Kurt Barbé

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Beantwoord door

Prof. Dr. Kurt Barbé

(toegepaste) Wiskunde, statistiek, kansrekening, wetenschappelijk rekenen, wiskundig modelleren

Vrije Universiteit Brussel
Pleinlaan 2 1050 Elsene
http://www.vub.ac.be/

Zoek andere vragen

© 2008-2026
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door Eos wetenschap. Voor vragen over het platform kan je terecht bij ikhebeenvraag@eos.be