Waarom smaakt fruitsap vies na het tandenpoetsen?

Antwoord

Hoy Seth,

Wat leuk dat je meteen op onderzoek uitgaat! Laat mij je helpen. De voornaamste reden dat sinaasappelsap vies smaakt na het tandenpoetsen, komt door een stofje in de tandpasta dat "Sodium Lauryl Sulfate" heet. We noemen het ook wel SLS. SLS heeft twee smaak-verstorende effecten in je mond, maar ik neem je eerst even mee naar een "normale" mond, voor het tandenpoetsen.

Zonder tandenpoetsen: een mond met smaakreceptoren en fosfolipiden

Als je je tanden nog niet gepoetst hebt, proef je allerlei smaken: zoet, zuur, zout, bitter. Iedere smaak is een signaal van je mond aan je brein over de aanwezigheid van bepaalde stoffen. Je hersenen krijgen te horen dat iets “zoet” is wanneer er suiker aanwezig is en “zout” wanneer je tong natrium vindt. Dat werkt via "smaakreceptoren". Je kan het vergelijken met een vingerafdruklezer op een GSM (of uit een spionage-film natuurlijk!). Als suiker bij de "suiker-lezer" komt, gaat er een "zoet-signaal" naar je hersenen en proef jij iets zoets. Als er natrium - een deeltje van zout - voorbij de "zout-lezer" komt, gaat er een "zoet-signaal" naar de hersenen en proef jij iets zouts. Meerdere receptoren kunnen tegelijk gebruikt worden, dus je kan best iets zoet-zuur of zout-bitter proeven.

Behalve receptoren, bevat je mond ook een "fosfolipidenlaagje". Dit is een laagje op je tong waar een soort vet in zit. Het werkt beschermend en werkt als een smaakbuffer. Zo proef je bijvoorbeeld minder hard onaangename bittere smaken.

Met tandenpoetsen: 

1. Wat doet SLS?

Zoals ik eerder al zei, zit er in de meeste tandpasta's SLS. SLS is heel belangrijk, want het is een "surfactant". Dat is een moeilijk woord om te zeggen dat het vetlagen kan openbreken. Heb je ooit olie gemorst? Dan heb je vast gemerkt dat dat niet makkelijk op te kuisen is met water. De olie vormt een film en alle druppels blijven lekker dicht bij elkaar. Het water kan er niet tussen. Door zeep toe te voegen, lukt het wel. Zeep is net zoals SLS een surfactant. Als jij dus net een hele vettige pizza gegeten hebt, helpt SLS om die vetlaag weer netjes van je tanden te poetsen. Het helpt zo etensresten te verwijderen en bacteriën los te maken. En het schuimt ook, wat veel mensen leuker vinden dan een niet-schuimende tandpasta.

Door zijn speciale eigenschappen, kan SLS echter je receptoren wat ontregelen en de fosfolipidenlaag op je tong tijdelijk afbreken.

1. receptoren verstoord

De receptoren in je tong zitten ook in een vetlaagje (het "celmembraan"). SLS kan de receptoren dus tijdelijk verstoren. Eigenlijk destabiliseert SLS ze tijdelijk, waardoor ze minder of meer gevoelig worden. Jammergenoeg voor ons maakt het de zoet-proevende suiker-receptoren minder gevoelig en de bitter-proevende receptoren meer gevoelig. Voor het tandenpoetsen proef je dus vooral de suiker in sinaasappelsap. Maar nadien proef je de bittere stoffen limonine en naringine waarvan je niet eens doorhad dat die erin zaten! Geloof je me niet? Eet dan maar eens een klein stukje van de schil van een appelsien. Je zal direct merken dat die bitter is!

2. fosfolipidenlaag verstoord

Je zal het misschien al verwacht hebben, maar SLS verbreekt ook tijdelijk de fosfolipidenlaag op je tong. Deze beschermt je dus minder tegen bittere stoffen, waardoor je nog meer de bitterheid proeft. En dat vinden de meeste mensen nu eenmaal helemaal niet lekker.

Hoe zit het met cola?

Cola bevat ook veel suiker, dus na het tandenpoetsen proef je misschien minder zoet. Maar het bevat bijna geen bittere stoffen. Daarnaast bevat het veel meer geurstoffen dan sinaasappelsap, die ook allemaal bijdragen aan de smaak. Cola zal dus net iets anders smaken na het tandenpoetsen, maar niet zo vies zijn als sinaasappelsap!

Wat doe je eraan?

Je zou een tandpasta zonder SLS kunnen gebruiken, maar eigenlijk raad ik je gewoon aan om je sinaasappelsap voor het tandenpoetsen te drinken. Zo kan je meteen de suiker wegpoetsen en dat is beter voor je tanden. Bovendien zorgt het zuur in sinaasappelsap (en cola!) ervoor dat je tandpasta je minder goed beschermt [1].

En zeker goed blijven poetsen! :)

Elke

Referenties

[1] Allison, A.A. & Chambers, D.H. EFFECTS OF RESIDUAL TOOTHPASTE FLAVOR ON FLAVOR PROFILES OF COMMON FOODS AND BEVERAGES, Journal of Sensory Studies, 2005

Godden, E., Is “pikant” een smaak?, https://www.eoswetenschap.eu/voeding/pikant-een-smaak 

Godden, E. ,Op vakantie? Tips voor smakelijk vliegtuigeten, https://www.eoswetenschap.eu/voeding/op-vakantie-tips-voor-smakelijk-vliegtuigeten