Is de aardas zich aan het verplaatsen?

Antwoord

Ik meen te begrijpen dat u denkt dat de zon als het ware wat vertraging oploopt. Dat hebt u eigenlijk goed opgemerkt! Maar de aardas is niet aan het veranderen.

De zon passeert niet elke dag op hetzelfde moment door het zuiden. Daar zit een dubbele golf op in de loop van het jaar waardoor ze soms wat te laat is (circa 15 minuten in november tot circa 15 minuten te vroeg (in februari). In juli valt het wel mee, dan is de afwijking slechts 5 minuten. Die dubbele golf heet de tijdvereffening. Als u eens googelt op die term (google afbeeldingen) zie je direct de grafiek. De oorzaken van de tijdvereffening zijn 1) het feit dat de aardbaan geen perfecte cirkel is, 2) het feit dat de rotatie-as van de Aarde niet loodrecht op haar baanvlak staat (met de seizoenen tot gevolg).

Maar dat verklaart nog niet wat u waarneemt. De reden dat de Zon "te laat" is heeft te maken met de tijdzones. In de winter volgen we de tijd van 15° oosterlengte, met het gevolg dat de Zon hier in België en Nederland (op circa 4° oosterlengte) bijna 45 minuten te laat is. De Zon komt dus gemiddeld pas om 12u45 in het zuiden. Maar 's zomers is het nog erger want met de zomertijd volgen we de tijdzone van 30° oosterlengte en zetten we onze uurwerken nog eens een uur voorruit. Dus dan passeert de Zon gemiddeld pas rond 13h45 in het zuiden. Dan loopt de Zon dus ongeveer 1u45m achter op wat ze eigenlijk zou moeten doen. Natuurlijk is dit niet de schuld van de Zon maar van onze manier van de tijdzones te gebruiken.

Daardoor zal de Zon dus inderdaad opvallend lang aan de voorgevel blijven. De tijdvereffening kan dat effect nog tijdelijk versterken of afzwakken afhankelijk van de periode in het jaar.

In dit antwoord zijn alle getallen 'ongveer' omdat ze in zekere mate afhangen van de concrete plaats. Voor een landgenoot in Zeeland zal het effect nog iets sterker zijn want die bevindt zich tegenover u verder naar het westen, en dus verder van de meridiaan van 30° oosterlengte.