Het valt mij op dat wij vandaag erg veel belang hechten aan de mening, aan het weten van de specialist, en die doen zich meestal voor als wetenschappers, terwijl ze erg vaak elkaar tegen spreken. Ons leven wort te veel bepaalt door een schijn van objectiviteit, maar als de wetenschappers elkaar tegen spreken is dat eer een aanfluiten van hun eigen objectieve en dus waarheidssprekende karakter?
Inderdaad, wetenschappers schijnen mekaar in de media soms tegen te spreken, ik begrijp uw reactie. Het antwoord op uw vraag is te vinden in het feit dat wetenschap een proces is. Het begint met een vraagstelling, dan gaan wetenschappers verschillende mogelijke antwoorden voorstellen, die men in de wetenschap "hypothesen" noemt. Vervolgens gaan wetenschappers de verschillende hypothesen toetsen door waarnemingen en experimenten uit te voeren om de hypothesen te bewijzen of te ontkrachten. Wanneer uiteindelijk één hypothese overblijft die niet kan ontkracht worden en waarvoor er veel bewijsmateriaal bestaat, wordt deze algemeen aanvaard en spreekt men van een wetenschappelijke theorie. Dit is zogenaamde "harde wetenschap", kennis die door alle wetenschappers wordt aanvaard en waarop men kan voortbouwen. Voorbeelden zijn de zwaartekracht theorie van Newton of de evolutietheorie van Darwin. Een ander voorbeeld: een drietal generaties geleden wist men nog niet dat tabak roken gevaarlijk was. Pas later vonden wetenschappers overduidelijk dat: 1) roken leidt tot schade in het DNA van longcellen, 2) DNA-schade kan leiden tot kanker, en 3) er een duidelijke associatie bestaat tussen langdurig roken en risico op longkanker. Nu behoort het tot de "harde wetenschap" dat roken kanker kan veroorzaken.
Maar in een vroegere fase van het wetenschappelijke proces beschikt men nog niet over voldoende bewijsmateriaal, en dan zou men kunnen spreken van "zachte wetenschap": er bestaan nog verschillende hypothesen om een vraag te beantwoorden, en er is nog geen algemeen aanvaarde theorie. In het voorbeeld van kanker, weet men nu nog niet met zekerheid of bv. de straling van een mobiele telefoon kanker zou kunnen veroorzaken. Er is momenteel onvoldoende bewijsmateriaal voor, zodat de meeste wetenschappers denken van niet, maar sommigen menen wel al over bewijsmateriaal te beschikken en menen dat het wel gevaarlijk zou kunnen zijn. Het zal nog enkele jaren duren vooraleer men over deze relatief nieuwe technologie zal weten of het gezondheidsrisico's inhoudt (en dan wordt het "harde wetenschap").
Nieuwe wetenschappelijke kennis valt niet uit de lucht, het ontwikkelt zich na verloop van een relatief langdurig proces. Omdat wetenschappelijke kennis wordt verworven door dit proces van hypothese-stelling en toetsing, is er dus een fase waarin nog onzekerheden bestaan en tegenstrijdige hypothesen kunnen verkondigd worden.
Wanneer wetenschappers in de media hun mening geven over een vraag die nog tot, wat ik noem, de "zachte wetenschap" behoort, zouden ze beter duidelijk maken dat er verschillende hypothesen bestaan en dat degene die zij eventueel voorstaan niet de enige is.
Dank voor het antwoord. De wetenschappen zouden zich dus beter wat nederig opstellen en tonen dat zij even goed een weten in wording is en geen absolute weten. Het is dat laatste wat storend is want dat zorgt ervoor dat we een welhaast absoluut geloof hechten aan wat de wetenschap verkondigt... De politiek is er een mooi voorbeeld van. Toch is de wetenschap een erg eng, ik bedoel betrekkelijk beperkt gebied om ons leven op te baseren... Er is zoveel meer dan enkele de harde bewijzen die wiskundige modellen en zekerheden ons bieden... Het leven is nu eenmaal geen zekere wetenschap... Van waar komt ons geloof... Wetenschap is een geloof geworden... Net wat ze probeert niet te zijn.
Wetenschap is zeker geen geloof. In tegenstelling tot geloof wordt er in de wetenschap niets als absolute waarheid verkondigd. Wetenschappers blijven ten allen tijde kritisch. Maar er is volgens mij een tekort aan wetenschap in ons onderwijs, waarbij men meer aandacht moet geven aan de wetenschappelijke methode en aan kritisch denken. Ik ben het er wel mee eens dat het leven van de mens meer is dan alleen exacte wetenschap. Het leven zelf, de biologie, is wel exacte wetenschap. Maar de manier waarop wij mensen ons leven invullen, en er zelf een zin aan kunnen geven is inderdaad iets helemaal anders.
Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.
© 2008-2026
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door Eos wetenschap. Voor vragen over het platform kan je terecht bij ikhebeenvraag@eos.be
