Vergaat de wereld als Donald Trump president wordt?

Antwoord

De wereld is al heel oud en heeft al best wel wat rampen overleefd. Wanneer een schertsfiguur als Donald Trump mogelijk even in een machtspositie komt, zal ze dit ook wel te boven komen. Wellicht kan de gestelde vraag beter geherformuleerd worden tot "Hoeveel schade kan een onbekwame president van de Verenigde Staten aanrichten?"

De VS is nog steeds ontegensprekelijk het machtigste land ter wereld en de president is de machtigste man binnen dat land, maar daarom is hij nog niet oppermachtig. De VS is immers geen absolute monarchie of totalitaire dictatuur, maar in de mate van het mogelijke een volwassen democratische samenleving. Fundamenteel in een dergelijke samenleving is de scheiding der machten. Dit is de opdeling tussen uitvoerende, wetgevende en rechterlijke macht.

Concreet in het geval van de VS houdt dit in dat een president en zijn regering wel het land kan en moet besturen, maar dat ze zich hierbij moeten houden aan de wetten die in het parlement (dit heet in de VS "congress") gemaakt zijn en dat wie benadeeld wordt als ze dit niet doen hiertegen voor de rechtbank kan opkomen. Een radicale president kan dus wel proberen om allerhande overheidsagentschappen en wetgevingen af te schaffen, die bestaan om behartenswaardige belangen - zoals die van arbeiders of het milieu - te beschermen, maar hij zal dit telkens weer opnieuw voor de rechtbank moeten verantwoorden. Het laatste woord op dit vlak ligt dan uiteindelijk bij het Supreme Court, waar negen zeer bekwame rechters waken over de wet en de grondwet. Zij worden weliswaar door de president aangesteld, waarbij hij goedkeuring van het parlement moet krijgen, maar eens zij benoemd zijn kunnen zij niet meer afgezet of vervangen worden. Over hen heeft de president dus geen enkele macht.

Mogelijk ligt je bezorgdheid evenwel eerder op het vlak van internationale betrekkingen. Het staat vast dat een dom en grofgebekt figuur in de presidentsstoel een hoop vijanden nog vijandiger kan maken, nieuw gevonden detentes (Cuba, Iran,...) kan ongedaan maken, oude bondgenoten kan vervreemden en derde machten kan schofferen. Het zou dus op het vlak van internationale betrekkingen echt niet goed zijn indien iemand als Trump president zou worden. Niet voor de VS, niet voor hun bondgenoten (dat zijn wij), niet voor de rest van de wereld en heel zeker niet voor de bevolking van allerhande loeiende of potentiële conflicthaarden.

Het buitenlands beleid wordt evenwel niet door de president alleen gevoerd. De VS hebben zeer uitgebreide en professionele diplomatieke diensten die bij allerhande incidenten op zijn minst een deel van de plooien kunnen gladstrijken. Hiernaast kunnen er wel snel ernstige diplomatieke rellen ontstaan, maar hebben de meeste stabiele staten, wel een grote aversie voor echte oorlogen. Dit geldt ook voor landen als China, Iran of Rusland (een echte oorlog is iets anders dan wat schermutselingen in Georgië of Oekraïne). Hun belangen zijn immers ook het beste gebaat bij een zekere stabiliteit.

Dit wil niet alleen zeggen dat zij zelf zich niet snel in een wereldoorlog zullen storten. Het heeft ook tot gevolg dat zij zekere inspanningen zullen leveren om allerhande minder voorspelbare regimes in hun eigen invloedsfeer (denk bijvoorbeeld aan Noord-Korea) in bedwang te houden.

Verder biedt ook het democratische karakter van de Amerikaanse samenleving hier opnieuw een veiligheidsklep. De VS kent immers een afzettingsprocedure, de zogenaamde "impeachement procedure". Deze houdt in dat, als een president zich in die mate slecht van zijn taak kwijt dat het niet verantwoord is hem aan de macht te laten, het parlement hem kan afzetten. Deze procedure is moeilijk en bestaat uit heel veel stappen, maar bij een president wiens beleid de economie, vrede en veiligheid echt onmiskenbaar zware schade toebrengt is het niet geheel ondenkbaar dat ze zou worden toegepast.