Tot welk arrondissement behoorde de gemeente Kessenich van 1834 tot 1841?

Antwoord

Het heeft uiteraard te maken met de periode 1830-1839 waarin heel Limburg Belgisch was (behalve de hoofdplaats Maastricht), de overdracht van Oost-Limburg naar Nederland in 1839 en een nieuwe bestuurlijke indeling aan Belgische kant daarna.

• In 1815-1816 ontstond uit het Departement Beneden-Maas de provincie 'Limburg' (oorspr. 'provincie Maastricht', maar het werd toch een naam die verwees naar een zuidelijker gelegen hertogdommetje). Die provincie bestond uit drie arrondissementen* (noordelijk Roermond, oostelijk Maastricht en westelijk Hasselt) die op hun beurt uit kleinere kantons bestonden. Het dorp Kessenich lag nabij het kruispunt van de drie, maar lag oorspronkelijk dus in arr. Roermond.
• In 1830 werd heel de provincie Belgisch, behalve de stad Maastricht die 9 jaar lang belegerd zou worden. In eerste instantie werd in 1831 het arr. Maastricht opgesplitst in een deel ten westen van de Maas (arr. Tongeren) en eentje ten oosten (arr. Valkenburg). Arr. Roermond en arr. Hasselt bleven ongewijzigd.
• In die periode werd ook gesleuteld aan een nieuwe indeling in arrondissementen en kantons, die vooral groter en minder in aantal moesten zijn.
  • de indeling uit 25/02/1832 weerspiegelt de oorspronkelijke situatie: Kessenich behoort nog tot arr. Roermond.
  • de indeling van 22/12/1834 en van 15/03/1838 geeft al aan dat men naar slechts twee kantons wilde gaan (Hasselt en Maastricht): de twee arr. Roermond en Valkenburg verdwijnen in het arr. Maastricht**, de twee arr. Hasselt en Tongeren gaan op in een groter arr. Hasselt. Vreemd is dat die geplande fusie er nooit officieel kwam, maar hier wel werd gebruikt op een officieel document.
• In 1839 werd de provincie in een Belgisch en een Nederlands deel opgedeeld. Dat was ruwweg langs de arrondissementsgrenzen (arr. Roermond en arr. Maastricht werden Nederlands, arr. Hasselt bleef Belgisch), hoewel er een hele strook van Tongeren tot Kinrooi werd losgemaakt van het Nederlandse hertogdom en overgedragen naar de Belgische provincie. Daarbij ging men eigenlijk terug naar de indeling tussen 1816 en 1818, met de Maas als landsgrens. Aan Belgische kant ging men nu plots naar een schaalverkleining ipv -vergroting van arrondissementen en kantons: Belgisch Limburg kreeg drie bestuurlijke arrondissementen*** (Tongeren, Hasselt, Maaseik)
  • de indeling van 31/03/1841 toont aan hoe Kessenich behoort tot het nieuwe, kleine arr. Maaseik

* Tussen 1816 en juli 1818 slechts twee arrondissementen: oostelijk arr. Roermond (incl. hoofdplaats Maastricht) en westelijk arr. Hasselt. Vreemd genoeg was die oude tweedeling met de Maas als arrondissementsgrens een goede voorafspiegeling van de latere splitsing in een Belgisch en Nederlands deel 20 jaar later; bij de indeling in drie arr. werden veel stukken op de linkeroever toegevoegd aan de arr. Roermond en Maastricht, waaronder ook Kinrooi.

** In 2013 werden de twee (nu Nederlandse) arrondissementen samengevoegd, hoewel de plannen dus al 180 jaar oud zijn!.

*** Voor rechtszaken waren er slechts twee gerechtelijke arrondissementen, nl. Tongeren en Hasselt