Waar bevinden vleesetende planten zich in de voedselketen?

Antwoord

Beste Lars,

In de meeste (complexe) ecosystemen zijn het inderdaad groene planten die de eerste schakel vormen in de voedselketen, zij brengen biomassa in het ecosysteem (producenten). Er zijn echter uitzonderingen.

De vleesetende planten die jij aanhaalt zijn eveneens producenten, ze zijn groen en doen aan fotosynthese. Omdat ze echter op plaatsen groeien waar weinig stikstofverbindingen (meststoffen) beschikbaar zijn moeten ze op een andere manier aan stikstof geraken om eiwitten te kunnen bouwen. Ze doen dit dan door beestjes te vangen. Deze planten zijn dus nog steeds producenten maar zijn voor een klein gedeelte ook consumenten.

Er bestaan echter ook planten die parasiteren op andere planten. Soms nemen ze enkel water en mineralen/ meststoffen af van de gastplant en doen ze zelf nog aan fotosynthese zoals bijvoorbeeld de maretak. We noemen dit een halfparasiet. Een ander voorbeeld van een inheemse halfparasiet is de grote ratelaar die een gedeelte van zijn voedingstoffen afpakt van naburige grassen of klavers door verbindingen te maken met de wortels van deze planten.
Andere plantensoorten bezitten geen bladgroen meer en zijn dus volledig heterotroof en afhankelijk van de gastplant. Een voorbeeld is rafflesia, de reuzenbloem uit de Aziatische wouden, deze leeft volledig in de gastplant, enkel de bloemen worden buiten de gastplant gevormd. Ook onze inheemse bremraap soorten zijn parasieten. Een voorbeeld is klavervreter die op de wortels van klavers leeft. Enkel de bloeiwijze komt boven de grond uit en deze is bleekbruin van kleur.

Een speciaal geval vormen de heterotrofe orchideeën zoals het vogelnestje of de koraalwortel. Ook deze planten bevatten geen bladgroen meer. Zij halen hun voedingsstoffen uit zwammen die in hun wortels doordringen. Vele andere orchideeën soorten leven samen met deze zwammen en wisselen voedingstoffen met hen uit (symbiose) maar een aantal soorten is gaan parasiteren op deze zwammen.  Men is het er niet altijd uit waar deze planten te rangschikken. Vaak worden ze geklasseerd als saprophyten (afbrekers).

Tenslotte wil ik nog even vermelden dat een aantal ecosysteemen geen planten als producenten hebben maar bacteriën. Bijvoorbeeld zwavelbacteriën, deze gebruiken bepaalde chemische reacties in plaats van zonlicht als energiebron (we noemen deze dan chemo-autotroof). Zulke gemeenschappen vinden we bijvoorbeeld op plaatsen waar geen licht kan doordringen zoals in grotten.

Wat je in de les biologie in het middelbaar leert is dus een vereenvoudiging, er bestaan we degelijk uitzonderingen!