Overal op het platteland zie je kilometers grachten. Wanneer heeft wie die ooit gegraven en waar is de aarde daaruit naartoe?

Jurgen, 38 jaar
5 september 2008

Want nergens zie je heuvels of zo ernaast... Stammen die grachten uit het prille begin van de landbouw, of is er een periode geweest (Napoleon misschien?) waar 'en masse' grachten gegraven werden?

Antwoord

Grachten dienen meestal voor ontwatering of afwatering: ontwatering  om het grondwaterpeil te verlagen en zo moerassige gronden geschikt te maken voor akkerbouw of voor bebouwing, afwatering voor een versnelde afvoer van regenwater.

Grachten zijn dus van alle tijden, ten minste vanaf de tijd dat de mensen zich vast op een plaats verstigden en aan landbouw deden. De meest zichtbare grachten zijn natuurlijk die langs de steenwegen en deze zijn aangelegd tegelijk met de steenweg. Vermits er in de tijd van Napoleon veel steenwegen zijn aangelegd zullen de bijbehorende grachten ook van die tijd dateren.

Deze praktijk is in de 20ste eeuw in onbruik geraakt want grachten zijn stelselmatig vervangen door riolen, een praktijk die nu in vraag wordt gesteld want dit bevordert het overstromingsrisico, vermindert de wateropname door de bodem en houdt ons afwateringssysteem ecologisch bijna dood.

De hoeveelheid grond die uit de grachten komt is beperkt. Bij ruimen van de grachten wordt die grond over enkele meters rond de gracht uitgespreid (indien ten minste niet vervuild) en na enkele jaren vindt men er niets van terug. Deze bodem is rijk aan slib en organisch materiaal en bevordert dus de plantengroei erop.

In sommige gevallen is wel doelbewust aan ophoging van het land gedaan met materiaal uit de grachten. Zo zijn de zogenaamde bolle akkers van het Waasland ontstaan: lange smalle percelen afgeboord met grachten waarbij het uitgegraven materiaal stelselmatig naar het midden van de akker werd verplaatst.

Hedendaagse ploegtechnieken nivelleren overal het microreliëf dat vroeger bestond. Het landschap is nu veel vlakker en minder interessant geworden en daarmee is ook de relatie tussen natuurlijke processen of menselijke activiteiten en het landschap minder zichtbaar, alleszins herkennen de mensen subtiele tekens in het landschap niet meer.

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Beantwoord door

 Michiel Dusar

Geologie van Belgiƫ

Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen
Vautierstraat 29 1000 Brussel
http://www.natuurwetenschappen.be

Zoek andere vragen

© 2008-2022
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen