Hoe komt het dat primitieve hutten doorgaans rond zijn en huizen rechthoekig?

John, 65 jaar
16 augustus 2008

Antwoord

Beste John,

Het is inderdaad zo dat de oudste huisvormen rond zijn. Pas later is men geëvolueerd naar meer ingewikkelde constructies. Hiervoor zijn verschillende redenen. Zo is het bijvoorbeeld zo dat de cirkel een vorm is die in de natuur voorkomt. Rechthoeken daarentegen zijn in de natuur (quasi) onbestaande en eerder een door de mens uitgevonden vorm.
 
De eerste schuilplaatsen van de (rondtrekkende) jagers-verzamelaars waren natuurlijke rotsen, holen, kuilen, tenten en windschermen en hutten. Deze hutten bestonden niet uit baksteen, zoals we dat nu kennen, maar wel uit samengebonden rietbundels. Wanneer men die in een cirkel plaatst, kan men ze bovenaan op relatief eenvoudige wijze samenbinden en zo het dak sluiten. Deze rieten hutten worden ook 'srefen' genoemd. Een voordeel van deze gebogen constructies is dat regenwater zeer goed afstroomt en bovendien zijn ronde vormen aerodynamisch. Ook hedendaagse tenten gebruiken deze wetenschap.
 
Stilaan evolueerde men naar een ovale vorm, die meer binnenruimte gaf. Hier had men al een iets meer ingewikkelde dakconstructie nodig, een korte nokbalk overspande de ovaal in langsrichting. Naast deze ronde en ovale vormen ontstond stilaan ook een variant met een tongewelfstructuur. Men nam een rechthoekig grondplan en boog de rietstengels nu over naar de overzijde in plaats van naar het centrum van een cirkel.
 
Nog een stap verder zorgde ervoor dat de binnenruimte overal langs de wanden benut kon worden - men kon overal rechtop staan door het gebruik van loodrechte wanden die men overspande met een dak. Deze rechthoekige huizen wonnen de concurrentie met de ronde bouwvormen om verschillende redenen: men kon ze gemakkelijk uitbreiden, indelen en combineren. Intussen werkte men ook met houten skeletten. Houtverbindingen zijn makkelijker uit te voeren bij rechte constructies dan bij gebogen constructies. Van dan af werden, over het algemeen, de ronde gebouwen voorbehouden voor speciale constructies als grafarchitectuur, tempels...
 
Zoals je merkt, heeft een en ander te maken met verschillende factoren. Zo is het belangrijk te weten of men bouwt 'voor even' of 'voor het leven'. Daarnaast is het voorhanden zijnde 'bouwmateriaal' belangrijk. Wanneer men rietstengels in een cirkel plaatst, is het gemakkelijkst deze centraal te sluiten bovenaan. Ook gewoonte speelt hier een rol, men was gewoon aan zich in te graven in een kuil wanneer men geen natuurlijke schuilplaats vond; een spontaan gegraven kuil, geschikt voor meerdere mensen, zal meestal eerder een cirkel of een ovaal beschrijven dan een rechthoek. Want wat zou de meerwaarde zijn van rechte hoeken in een kuil? Bovendien werden rechte hoeken nergens 'gezien' in de natuur. Het is pas wanneer men permanentere oplossingen wou, die uitbreidbaar waren en indeelbaar en in een duurzamer materiaal, dat men met rechte wanden begon te werken. Nog later heeft men de baksteen speciaal zo gevormd dat rechte wanden ermee gemakkelijk realiseerbaar zijn door de balkvorm.
 
Hopelijk heeft dit antwoord je wat meer inzicht verschaft in deze materie,
Vriendelijke groeten,
 
 
 

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Zoek andere vragen

© 2008-2022
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen