Wat zou er gebeuren indien in heel Europa productie, verkoop en verbruik van tabakswaren verboden zouden worden?

Antwoord

Beste Didier

Hoewel ik een absolute antiroker ben, denk ik niet dat een ingreep zoals deze een integraal positief gevolg zou hebben. 

Laten we duidelijk zijn, op vlak van welzijn en gezondheid wel. In ons kleine België alleen al vallen elke dag bijna 50 doden ten gevolge van tabak en worden nog eens dagelijks tientallen mensen ernstig (vaak ongeneeslijk) ziek ten gevolge van actief en passief roken. Bovendien beginnen, elke dag opnieuw, honderden kinderen en jongeren onwetend aan deze vreselijke verslaving. Tabak is het meest dodelijke product dat je legaal in onze winkels kan kopen. Sigaretten bevatten meer dan 3000 schadelijke en kankerverwekkende stoffen en de verslavende stof, nicotine, heeft een bedenkelijke plaats in de top 3 van meest verslavende drugs ter wereld. Het verdwijnen van tabak zou dus een immens grote impact hebben op de volksgezondheid en op menselijk leed, zoveel is duidelijk. 

De vraag is wel of een verbod op de productie, verkoop en gebruik van tabak in Europa (op korte termijn) realiseerbaar is en ook echt zou leiden tot het verdwijnen van tabak. Ongetwijfeld gaat er zich dan een illegale handel ontspinnen, die zo mogelijk nog meer schade berokkent. Criminele individuen en organisaties zien hier wellicht een opening voor immens winstbejag, zonder zich ook maar iets aan te trekken van volksgezondheid of menselijk leed. Tabaksproducten zouden zo onder de radar van overheidscontroles komen en het is maar de vraag hoe extra schadelijk deze producten dan worden. Bovendien zal er een handel komen onder de meest duistere omstandigheden, op kap van de rookverslaafden. Vergelijk het met drugsmaffia’s die ook een hoge dodentol hebben, alleen al door hun criminele activiteiten.

De economische impact van een productie- en verkoopstop zou ook gevolgen hebben. Hoe erg ook, maar de tabaksindustrie zorgt tot op zekere hoogte voor werkgelegenheid en een economische balans. Bovendien, misschien nog erger, worden de staatskassen gespijsd door de hoge belastingen op rookwaren. Dat laatste doet een moeilijk vraagstuk rijzen. Brengen rokers geld op, of kosten ze geld aan de maatschappij? Ziekte en ziekteverzuim ligt veel hoger bij rokers, dus dat is een zware kost. Anderzijds betalen rokers veel belastingen via de tabaksproducten die ze kopen en sterven ze vroeger (gemiddeld 7 jaar), wat minder kosten voor seniorenzorg en pensioenen met zich meebrengt. 

Maar naar mijn mening valt het financiële aspect in het niet in vergelijking met de volksgezondheid. Geld staat niet in verhouding tot de onvoorstelbaar hoge morbiditeit en mortaliteit dat gepaard gaat met tabaksgebruik. Dat moet gestopt worden en daar ligt de verantwoordelijkheid ook bij de nationale en Europese beleidsvoerders, als ze al de durf hebben.

In ieder geval, roken is eigenlijk niet meer toelaatbaar in een humane samenleving. Zoveel leed, zoveel zieken, zoveel doden, door een product ... daar kan niemand ongevoelig voor blijven. Ik hoop dat mensen dit meer en meer zullen inzien. Maar geraken we ooit aan een rookvrije wereld? Misschien, als we jongeren die vanaf nu geboren worden niet meer in contact laten komen met tabak en zo een ‘rookvrije generatie’ kunnen worden. Dat is een geweldig idee en vindt nu haar uitwerking, meer info op www.generatierookvrij.be . Voor een antirookcampagne voor jongeren verwijs ik graag ook naar www.teeronderwerp.be . Wie weet ... Succes aan de wereld.

Prof. dr. Filip Lardon
Vicerector en diensthoofd Centrum voor Oncologisch Onderzoek, Universiteit Antwerpen