Sterrenkundige Karolien Lefever onderzoekt de atmosfeer van planeten

Bij het BIRA onderzoeken wetenschappers de atmosfeer van onze eigen planeet en die van Mars en Venus. Binnen een paar jaar volgt Jupiter. 'We gaan dus almaar verder het zonnestelsel in,' vertelt sterrenkundige en fysicus Karolien Lefever.



'Wie weet kunnen we zo later ook de atmosfeer van exoplaneten bestuderen. Dat lijkt me mooi. Maar voorlopig blijven we dus bij de nabije buren en de kometen. Zo waren we bijvoorbeeld nauw betrokken bij de missie van de ruimtesonde Rosetta die in een baan om de komeet 67P/Tsjoerjoemov-Gerasimenko werd geplaatst om haar te bestuderen. Dankzij deze missie weten we nu veel meer over de stoffen en gassen er vrijkomen wanneer kometen de zon naderen.'


Miniaturisatie van satellieten
'
Je ziet in de evolutie van de ruimtevaart dat we heel snel meer mogelijkheden kregen om bij andere objecten te geraken. Daarnaast werd alles snel kleiner. Daarmee bedoel ik dat er een miniaturisatie plaatsvindt van onze satellieten. 20 jaar geleden waren de objecten die we naar de ruimte stuurden nog zo groot als een bus. Ze wogen enorm zwaar en er was dus erg veel brandstof nodig om ze in de ruimte te krijgen.'

'Intussen zitten we met satellieten van het Proba-type aan de grootte van een wasmachine en we verkleinen ze nog verder tot cubes die je gewoon in je handen zou kunnen nemen. Deze satellieten zijn samengesteld uit units van 10 bij 10 bij 10 cm. De Picasso-satelliet waar we met het BIRA aan meewerken is een goed voorbeeld hiervan. Deze bestaat uit 3 dergelijke units en meet dus 30 op 10 op 10 cm.'

'Het voordeel van dergelijke apparaten is dat ze gewoon met velen tegelijk in een raket meekunnen in de laadruimte en dat de ontwikkeling ervan veel goedkoper is waardoor deze binnen het bereik van universiteiten komt.'


'20 jaar geleden waren de objecten die we naar de ruimte stuurden nog zo groot als een bus. Ze wogen enorm zwaar en er was dus erg veel brandstof nodig om ze in de ruimte te krijgen.'



Studie van de atmosfeer
'Wij bestuderen vooral de atmosfeer van planeten, dus de wisselwerking tussen stoffen, hoe ze in de atmosfeer terecht komen en welke gevolgen dit heeft. Bijvoorbeeld in het geval van onze Aarde de gevolgen voor het leven op de planeet. Op onze Aarde brengen planten, vulkaanuitbarstingen en de mens stoffen in de atmosfeer.'

'Tot voor kort kregen we daarvan maar een ruw beeld via satellieten. Een pixel was 13 op 24 vierkante kilometer groot, maar met de meest recente satellieten kunnen we al op stadsniveau gaan kijken en zo bijvoorbeeld luchtvervuiling traceren tot op de bron. Dat kunnen we zelfs al met kleinere instrumenten aan boord van vliegtuigen.'

'Ook dit zal de komende jaren alleen maar verbeteren. We meten almaar meer, nauwkeuriger en ook de computercapaciteit neemt toe zodat de data die satellieten terugsturen naar de Aarde beter verwerkt kan worden.'


'We meten almaar meer, nauwkeuriger en ook de computercapaciteit neemt toe zodat de data die satellieten terugsturen naar de Aarde beter verwerkt kan worden.'


Mars en Venus leren ons iets over de Aarde
'De atmosfeer van Mars en Venus bestuderen we vooral om meer te weten te komen over onze eigen planeet omdat ze ons iets tonen over het verleden en de mogelijke toekomst van de Aarde. Bij Mars is er ook nog de grote vraag of er ooit leven geweest is.'

'Aan boord van de ExoMars-missie hebben we een instrument dat de samenstelling van de atmosfeer daar in kaart zal brengen. Metingen van methaan (een stof die mogelijk op leven wijst) door satellieten rond Mars geven andere resultaten dan de Mars Exploration Rovers op het oppervlak en we willen weten waarom dat zo is.'

'De robotwagentjes (rovers) meten methaanpieken die door de satellieten opgemerkt zouden moeten worden, maar dat gebeurt niet. Het is voorlopig een grote vraag waarom en we hopen dat ExoMars dit mysterie kan helpen ontsluieren.'


Karolien Lefever studeerde wiskunde sterrenkunde en werkt als wetenschapscommunicator bij het BIRA.

 


Interview: Bart Coenen. Een bewerking van dit interview verscheen in het boek 'Ik heb een vraag. Wetenschappers over de toekomst'.

Illustratie: Stephanie Dehennin. Fragment uit het boek 'Ik heb een vraag. Wetenschappers over de toekomst'.


Over 'Ik heb een vraag. Wetenschappers over de toekomst'

Kunnen we ooit leven op een andere planeet dan de aarde? Zullen robots ooit pijn en liefde kunnen ervaren? Kunnen mensen evolueren tot wezens die onder water kunnen ademen?

Ik heb een vraag. Wetenschappers over de toekomst bundelt creatieve, prikkelende en waanzinnige vragen. Opnieuw komen er vragen uit verschillende domeinen, van aarde tot politiek, van taal tot fysica en van logica tot filosofie, aan bod. En elke vraag krijgt opnieuw het antwoord van een wetenschapper met kennis ter zake.

Dit keer zijn verschillende vragen gericht op onze toekomst en vertellen de geïnterviewde wetenschappers waarom ze hun vakgebied net zo razend interessant vinden en hoe zij denken dat hun vak er binnenkort zal gaan uitzien.

Meer info en bestellen

 

Overige wetenschapen

© 2008-2022
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen